Wat is een OR?
Is een OR verplicht?
Wat gebeurt er als je geen OR opricht terwijl je dat wel verplicht bent?
Wat levert een OR mij als werkgever op?
Hoe draagt een OR bij aan het behoud van mijn personeel?
Wat bespreekt een OR?
Welke rechten heeft een OR?
Welke verplichtingen heeft een OR?
Moet ik OR-leden betalen?
Hoeveel leden moeten er in mijn OR?
Wat is het verschil tussen een OR en PVT?
Welke misvattingen zijn er over de OR?
wat is een OR?
Een ondernemingsraad (OR) is een groep medewerkers die gekozen is om de belangen van de medewerkers binnen een organisatie te vertegenwoordigen. Het is een wettelijk erkend medezeggenschapsorgaan en heeft formele rechten en bevoegdheden. De OR denkt mee in het belang van de medewerkers én in het belang van het bedrijf. Daarmee fungeert de OR als een brug tussen werknemers en het management. De OR overlegt en geeft advies over onderwerpen zoals organisatieveranderingen, arbeidsomstandigheden, personeelsbeleid en arbeidsvoorwaarden. Het gaat hierbij dus om collectieve zaken waarbij dankzij de OR de stem van de medewerkers wordt meegenomen bij belangrijke besluiten.
Is een or verplicht?
Wanneer je bedrijf meer dan vijftig medewerkers telt, ben je wettelijk verplicht om een OR . Dit is geregeld in de Wet op de ondernemingsraden (WOR). De werkgever is verantwoordelijk voor het instellen van de OR.
wat als je geen or opricht terwijl je dit wel verplicht bent?
Er wordt niet actief gecontroleerd op het ontbreken van een OR. Echter, het risico voor werkgevers neemt wel toe. Met de komst van de Wet Loontransparantie krijgt de OR een belangrijke rol bij (de ontwikkeling van) een eerlijk beloningsbeleid. Bij het ontbreken van een OR loop je op dit punt als werkgever risico, omdat je minder goed kunt bewijzen dat er sprake is van een eerlijk beloningsbeleid. Je mist daarnaast bij de ontwikkeling van een eerlijk beloningsbeleid draagvlak en een gesprekspartner die namens de medewerkers spreekt.
Een medewerker of vakbond kan aan de bel trekken als er ten onrechte geen OR is ingesteld. Er zijn dus wel gevolgen aan het ten onrechte niet instellen van een OR.
Daarnaast loop je zonder OR risico bij de verkoop of overdracht van je bedrijf. Potentiële kopers hechten namelijk waarde aan goede governance en compliance. Een actieve OR laat zien dat je voldoet aan de Nederlandse wetgeving, zorgvuldig omgaat met medezeggenschap en minder risico loopt op arbeidsrechtelijke discussies. Dat zorgt voor minder gedoe in het overnameproces en kan zelfs bijdragen aan de waarde van de onderneming.
wat levert een or mij als werkgever op?
Een OR is niet alleen belangrijk voor medewerkers, maar biedt ook een werkgever veel voordelen. Een goed functionerende OR zorgt voor meer betrokkenheid, betere besluitvorming en extra draagvlak binnen de organisatie. Door de OR voelen medewerkers zich gehoord en serieus genomen, dit leidt tot meer inzet, loyaliteit en verantwoordelijkheid.
Daarnaast brengt de OR waardevolle inzichten vanuit wat er speelt op de werkvloer. Die actuele inzichten zorgen vaak voor betere en praktischere oplossingen. Hoewel niet iedere ondernemer direct enthousiast is over een OR, is dat onterecht: een goed functionerende OR versterkt je organisatie en behoud je personeel.
hoe draagt een or bij aan het behoud van mijn personeel?
Kim Gijzel (Adviseur Arbeidsrecht bij Sigma) ziet bij organisaties hoe een OR kan bijdragen aan het behouden van personeel: “Een OR versterkt de binding tussen werkgever en medewerkers door hen te betrekken bij belangrijke besluiten. Medewerkers voelen zich daardoor gehoord en serieuzer genomen, wat het vertrouwen en de loyaliteit vergroot. Door het creëren van draagvlak, ervaren medewerkers dat hun belangen worden meegenomen. Dat zorgt voor meer begrip, acceptatie en langdurige betrokkenheid bij de organisatie. Ook signaleert een OR vroegtijdig knelpunten op de werkvloer en kan deze dus tijdig oplossen of zelfs voorkomen. Dit draagt bij aan een fijne en gezonde werkomgeving voor de medewerkers. Als mensen betrokken zijn, zijn ze tevredener over jou als werkgever.”
wat bespreekt een oR?
Een OR denkt mee over bedrijfseconomische/strategische onderwerpen, maar ook over personeelsbeleid. Een OR komt minimaal twee keer per jaar samen om tijdens een OR-vergadering onderwerpen die spelen, te bespreken. Voorbeelden van OR-onderwerpen zijn:
- Ziekteverzuim en vitaliteit
- Innovatie, digitalisering en AI
- Reorganisaties
- Arbeidsvoorwaarden en beloningsbeleid
- Signaleren en aanpakken van problemen op de werkvloer
welke rechten heeft een or?
De OR heeft verschillende rechten, afhankelijk van het onderwerp. Het instemmingsrecht geldt vooral voor regelingen op het gebied van sociaal en personeelsbeleid, zoals arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim, opleiding en beloning. Dit betekent dat de werkgever deze regelingen niet kan invoeren of wijzigen zonder instemming van de OR.
Het adviesrecht heeft vooral betrekking op financieel-economische en strategische besluiten, zoals reorganisaties, fusies, investeringen of grote veranderingen in de organisatie. De OR brengt in dat geval advies uit voordat het besluit wordt genomen, zodat de gevolgen voor medewerkers goed worden meegewogen. De werkgever is niet verplicht om dit advies op te volgen.
Daarnaast heeft de OR het initiatiefrecht. Hiermee kan de OR zelf onderwerpen aandragen en voorstellen doen aan de werkgever, bijvoorbeeld voor het invoeren of aanpassen van een rookbeleid. Zo kan de OR actief bijdragen aan verbeteringen binnen de organisatie.
welke verplichtingen heeft een or?
Een OR is verplicht om alles wat in een OR-vergadering wordt besproken, vast te leggen in notulen en om deze notulen te delen met de medewerkers. Uiteraard worden er tijdens de vergaderingen ook onderwerpen besproken die (nog) niet met de medewerkers gedeeld mogen worden. Over deze onderwerpen wordt afgesproken dat er geheimhoudingsplicht op rust en deze onderwerpen worden weggelaten uit de notulen. Van een OR wordt verwacht dat zij haar achterban vertegenwoordigt. Dit betekent dat bij de achterban informatie wordt opgehaald, zodat de OR weet wat er speelt onder de medewerkers.
moet ik or-leden betalen?
OR‑leden ontvangen geen extra vergoeding voor hun OR‑werk. Vergaderingen zijn onder werktijd en vallen binnen het reguliere dienstverband. Het betalen van een vergoeding is niet gebruikelijk en kan zelfs verkeerd overkomen, alsof je als werkgever OR‑leden wilt beïnvloeden of ‘omkopen’. Uiteraard is het wel belangrijk dat OR-leden voldoende tijd en faciliteiten krijgen om hun rol goed uit te voeren.
hoeveel leden moeten er in mijn or?
Het aantal leden in een OR hangt af van de grootte van je organisatie. Een OR mag zelf ook bepalen hoeveel leden het heeft. Dit moet dan wel in de OR-regeling van de organisatie omschreven staan. Op de website van de Rijksoverheid staat hoeveel OR-leden je nodig hebt:
- Bij 50 tot 100 medewerkers: 5 leden.
- Bij 100 tot 200 medewerkers: 7 leden.
- Bij 200 tot 400 medewerkers: 9 leden.
- Bij 400 tot 600 medewerkers: 11 leden.
- Bij 600 tot 1.000 medewerkers: 13 leden.
- Bij 1.000 tot 2.000 medewerkers: 15 leden.
wat is het verschil tussen een OR en PVT?
Een OR en PVT worden nog wel eens door elkaar gehaald. Een OR is een formeel medezeggenschapsorgaan dat verplicht moet worden opgericht. De PVT (personeelsvertegenwoordiging) is een orgaan dat vaak vrijwillig wordt opgericht bij minder dan 50 medewerkers.
welke misvattingen over de or zijn er?
Kim Gijzel (Adviseur Arbeidsrecht bij Sigma) komt in de praktijk vaak onderstaande misvattingen tegen bij werkgevers:
- Onze medewerkers hebben geen behoefte aan een OR: “Werkgevers peilen dit soms te kortzichtig. Medewerkers weten vaak niet goed wat een OR inhoudt of durven zich niet uit te spreken, terwijl er wél behoefte kan zijn aan inspraak.”
- Een OR is hetzelfde als een vakbond: “Dit is een misvatting: een OR is geen actiegroep, maar een intern overlegorgaan dat meedenkt in het belang van zowel medewerkers als de organisatie.”
- Een OR zorgt voor vertraging in besluitvorming: “In sommige fases kost afstemming tijd, maar door het extra draagvlak verloopt de implementatie achteraf juist sneller en soepeler. Bovendien denkt de OR vaak mee over aandachtspunten waar je als werkgever zelf nog niet aan had gedacht. Dit versterkt de besluitvorming.”
hulp bij het oprichten van een or?
Sigma ondersteunt werkgevers bij het opzetten, versterken en goed laten functioneren van de OR. Onze adviseurs begeleiden het volledige traject: van de eerste voorbereidingen tot juridisch advies zodra de OR is geïnstalleerd. Ook als er al een OR is, helpen wij met training, evaluatie en het verbeteren van de samenwerking.
Een belangrijk onderdeel van onze aanpak is de basistraining voor OR‑leden, HR en directie. Deze verzorgen wij bij voorkeur gezamenlijk, zodat iedereen dezelfde basiskennis heeft en er gelijk een goede start is met onderling begrip en samenwerking. Zo zorgen we ervoor dat de OR geen losstaand orgaan is, maar een waardevolle gesprekspartner binnen de organisatie.
Benieuwd wat Sigma voor jouw organisatie kan betekenen? Neem vrijblijvend contact met ons op.