Voordelen
Uit onderzoek blijkt dat bedrijven die zich intensief inzetten op het gebied van vrijwilligerswerk veel voordelen ondervinden.
- Teambuilding
Vrijwilligerswerk is goed voor het wij-gevoel. Wanneer werknemers zich gezamenlijk inzetten voor een goed doel, versterkt dit het teamverband. - Positief imago
Vrijwilligerswerk kan de uitstraling van de organisatie positief beïnvloeden en de reputatie en het imago van het bedrijf, producten en merken versterken. Dit komt dan direct ten goede aan de positie op de consumenten- en arbeidsmarkt. - Bedrijfstrots
Werknemers die vrijwilligerswerk verrichten, voelen zich meer betrokken bij de onderneming. Ze zijn trots op hun bedrijf, omdat het goede doelen steunt en daardoor minder snel geneigd om van werkgever te veranderen. Bovendien kan bedrijfstrots voor mensen een reden zijn om bij je organisatie te komen werken. - Ontwikkeling werknemer
Vrijwilligerswerk kan onvermoede talenten van werknemers blootleggen, omdat ze zich zonder druk bezighouden met andere taken. Een werknemer kan ook zijn goede kwaliteiten verder ontwikkelen of zijn mindere kwaliteiten verbeteren.
Nadelen
Als je werknemers wilt inzetten op vrijwilligersprojecten, kan dit ook nadelen met zich meebrengen. Wanneer werknemers worden ingezet op een project waarbij zij geen verstand hebben van de werkzaamheden, kan dit voor de vrijwilligersorganisatie voor meer kosten zorgen dan het oplevert.
Het is ook mogelijk dat jouw werknemers op eigen initiatief vrijwilligerswerk verrichten buiten een vrijwilligersproject om, bijvoorbeeld een werknemer die zich inzet bij de vrijwillige brandweer. Deze werknemer kan elk moment worden opgeroepen, ook tijdens werktijd. De werknemer is verplicht aan deze oproep gehoor te geven. Deze vrijwillige werkzaamheden kunnen dan de werkzaamheden bij jouw bedrijf overlappen. Dit kan van invloed zijn op de bedrijfsvoering.
Voorwaarden vrijwilligerswerk in personeelshandboek
In de wet is voor het verrichten van werknemersvrijwilligerswerk niet specifiek iets geregeld. Gezien het bovenstaande is het wel belangrijk en handig dat je enige regels opstelt zodat je het vrijwilligerswerk kunt reguleren. Je kan hierbij denken aan:
- de maximale tijd die een werknemer per jaar aan vrijwilligerswerk mag besteden tijdens arbeidstijd
- hoe om te gaan met vrijwilligerswerk buiten arbeidstijd
- werkgeversaansprakelijkheid bij het verrichten van vrijwilligerswerk
- of het vrijwilligerswerk op substantiële manier moet bijdragen aan de professionele en/of persoonlijke ontwikkeling van de medewerker in zijn/haar loopbaan
- of het vrijwilligerswerk altijd plaatsvindt in overleg met de leidinggevende
- in hoever de werknemer bedrijfsmiddelen mag inzetten voor het vrijwilligerswerk
Werkgeveraansprakelijkheid bij verrichten vrijwilligerswerk
Bij het verrichten van vrijwilligerswerk kan een ongeval plaatsvinden. Ook dan is het dus belangrijk dat je zorgt voor een veilige werkomgeving en voorzorgmaatregelen neemt om ongelukken te voorkomen. De wet geeft de werkgever de verplichting te zorgen voor een veilige omgeving, goede instructies en verdere maatregelen te treffen die redelijkerwijs nodig zijn ter voorkoming van schade bij de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden (art. 7:658 BW).
Functioneel verband
De vraag is of het uitvoeren van vrijwilligerswerkzaamheden kan worden gezien als de uitoefening van werkzaamheden van de werknemer. Dit wordt het functioneel verband genoemd. Er is sprake van uitoefening van werkzaamheden als je een activiteit organiseert waarbij deelname verplicht wordt gesteld of sterk wordt gestimuleerd. Je loopt dan het risico aansprakelijk te kunnen worden gesteld voor eventueel geleden schade, opgelopen tijdens het verrichten van het vrijwilligerswerk.
Wel of geen aansprakelijkheid
Bij de vraag of sprake is van aansprakelijkheid aan jouw kant, zijn de volgende omstandigheden van belang:
- Vindt het vrijwilligerswerk plaats op de werkplek of op een externe locatie?
- Vindt het vrijwilligerswerk plaats in werktijd of eigen tijd?
- Is de werknemer verplicht (al dan niet vanuit zijn functie, de zogenaamde morele plicht) aanwezig te zijn bij het vrijwilligerswerk of is aanwezigheid/deelname vrijwillig?
Aantonen functioneel verband
Als het vrijwilligerswerk op de werkplek plaatsvindt, wordt een functioneel verband en een zorgplicht aan de kant van de werkgever snel aangenomen. Mocht het vrijwilligerswerk op een externe locatie plaatsvinden, dan is het functioneel verband moeilijker aan te tonen. Hetzelfde geldt voor het verrichten van vrijwilligerswerk binnen arbeidstijd of wanneer het vrijwilligerswerk verplicht wordt. Ook hierbij geldt dat het functioneel verband sneller wordt aangenomen.
Zorgplicht
Bij werkgeversaansprakelijkheid is het ook van belang of je hebt voldaan aan de zorgplicht. Als er geen sprake is van aansprakelijkheid op basis van artikel 7:658 BW, kan wel sprake zijn van aansprakelijkheid door schending van de zorgplicht op basis van artikel 7:611 BW. Het is dus van belang dat je voorzorgs- en veiligheidsmaatregelen neemt ten aanzien van het te verrichten vrijwilligerswerk.
Zorg voor goede voorzorgsmaatregelen
Voordat je een vrijwilligersproject opstart, bestudeer je goed de mogelijke risico’s en gevolgen voor jouw werknemers. Stel duidelijke voorzorgsmaatregelen op en zorg ervoor dat je de werknemers van tevoren goed instrueert over de werkzaamheden.
Onder omstandigheden kan je ook aansprakelijk worden gehouden voor schade veroorzaakt aan een derde door een van jouw werknemer tijdens het verrichten van vrijwilligerswerk, als er voldoende functioneel verband is tussen de door de werknemer gemaakte fout en de dienstbetrekking waarin de werknemer tot zijn werkgever stond. Deze schade kan dan voor jouw rekening komen. Als de werknemer de schade niet hoeft te vergoeden, blijft de schade voor rekening van de werkgever. De werknemer moet de schade wel zelf vergoeden (aan de werkgever) als de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.
Kan je vrijwilligerswerk verplicht stellen?
Of je werknemers kan verplichten mee te werken in vrijwilligersprojecten, hangt van een aantal factoren af:
- Vindt het vrijwilligerswerk plaats in werktijd of eigen tijd?
- Wordt de werknemer gecompenseerd (salaris of vakantiedagen) voor het verrichten van vrijwilligerswerk?
- Is sprake van een zakelijk component/bedrijfsbelang?
Wanneer het vrijwilligerswerk in eigen tijd plaatsvindt, de werknemer niet wordt gecompenseerd voor de werkzaamheden en geen sprake is van een zakelijk component/bedrijfsbelang, kan je de werknemer niet verplichten mee te werken. Als het omgekeerd van toepassing is, gaat de verplichting voor de werknemer meer gelden.
Als je vrijwilligerswerk wil verplichten, kan je dit opnemen in de arbeidsovereenkomst. Bijvoorbeeld dat de werknemer één dag per jaar besteedt aan vrijwilligerswerk. Maar je kan waarschijnlijk geen arbeidsrechtelijke gevolgen verbinden als de werknemer niet meewerkt aan het desbetreffende vrijwilligerswerk. Je kan dit uiteraard wel meewegen in de beoordeling van het functioneren.
Het is verstandig een vrijwilligersproject op te starten tijdens een stabiele werksituatie, niet in een periode van reorganisatie. Om jouw werknemers te stimuleren is het verstandig de werknemers zelf een project te laten kiezen. Je kan dit ook garanderen door ervoor te zorgen dat de werknemers zich identificeren met de werkzaamheden. Daarnaast is het aan te raden om de doelstelling van het project duidelijk te formuleren.
Voorbeelden van vrijwilligersprojecten
Er zijn meerdere manieren om jouw werknemers in te zetten door middel van een werknemersvrijwilligersproject. Denk bijvoorbeeld aan het personeelsuitje.
Als je het lastig vindt een vrijwilligersproject op te zetten, zijn er verschillende organisaties die je op weg kunnen helpen met het vinden van een gepast project.
Vrijwilligerswerk kan veel opleveren voor zowel werknemers als jouw organisatie, mits de afspraken helder zijn en de risico’s goed in beeld zijn. Wil je werknemersvrijwilligerswerk binnen jouw organisatie stimuleren of heb je vragen over aansprakelijkheid, arbeidsvoorwaarden en beleid? De adviseurs van Sigma Personeelsdiensten denken graag met je mee. Neem contact met ons op.
