Uitgangspunt: op tijd op het werk verschijnen is de verantwoordelijkheid van de werknemer
Het uitgangspunt in het arbeidsrecht is dat het de verantwoordelijkheid van de werknemer is om (op tijd) op het werk te verschijnen. Van de werknemer mag worden verwacht dat hij zelf redelijke maatregelen treft om zijn werk te kunnen verrichten. Daarbij kan worden gedacht aan eerder vertrekken, een andere route kiezen of – indien mogelijk – carpoolen.
Thuiswerken: vaak de meest praktische oplossing
In veel gevallen is thuiswerken mogelijk. Als de werknemer zijn werkzaamheden vanuit huis kan verrichten, ontstaat er doorgaans geen probleem. In dat geval wordt de arbeid verricht en blijft het loon verschuldigd.
Van de werkgever mag, gelet op goed werkgeverschap en de op hem rustende zorgplicht, in redelijkheid worden verwacht dat hij thuiswerken toestaat wanneer het KNMI of Rijkswaterstaat expliciet adviseert om niet de weg op te gaan, of wanneer het openbaar vervoer grotendeels is uitgevallen of ernstige vertragingen kent. Een werkgever die in zo’n situatie zonder goede reden thuiswerken weigert, kan juridisch kwetsbaar komen te staan.
Werk op locatie: geen automatische loondoorbetaling
Lastiger wordt het wanneer thuiswerken geen optie is, omdat de werkzaamheden uitsluitend op locatie kunnen worden verricht.
De wet bepaalt dat de werkgever verplicht is loon te betalen als de werknemer de arbeid geheel of gedeeltelijk niet heeft verricht, tenzij het niet verrichten van de arbeid in redelijkheid voor rekening van de werknemer behoort te komen. Omdat het in beginsel de verantwoordelijkheid van de werknemer is om op het werk te verschijnen, heeft de werkgever doorgaans het recht om geen loon te betalen wanneer de werknemer niet (of niet op tijd) op het werk verschijnt vanwege weersomstandigheden.
Een werknemer kan zich in dat geval niet zonder overleg beroepen op loondoorbetaling door simpelweg thuis te blijven. Dat past niet bij de verplichting om zich als goed werknemer te gedragen.
Goed werkgeverschap en zorgplicht: zoeken naar redelijke oplossingen
Tegenover de verplichtingen van de werknemer staat echter ook de verplichting van de werkgever om zich als goed werkgever te gedragen. Bovendien rust op de werkgever een zorgplicht ten aanzien van de veiligheid en gezondheid van werknemers. Dat betekent dat niet in alle situaties strikt kan worden vastgehouden aan het uitgangspunt “niet gewerkt is geen loon”.
Afhankelijk van de omstandigheden zal daarom in overleg naar een redelijke oplossing moeten worden gezocht. Dat geldt temeer wanneer de werknemer aantoonbaar geen reële mogelijkheid heeft om op het werk te verschijnen.
Voorbeelden van mogelijke oplossingen
Als een werknemer bijvoorbeeld geen auto heeft, afhankelijk is van het openbaar vervoer en de treinen niet rijden, terwijl de werkgever de werknemer die dag wel nodig heeft op locatie, kan de werkgever overwegen om alternatieven aan te bieden. Te denken valt aan het vergoeden van een taxi, carpoolen met collega’s of het laten ophalen door een collega.
Als ook dat niet mogelijk of niet redelijk is, kunnen andere oplossingen worden besproken, zoals:
- de werknemer blijft thuis en neemt (een halve) vakantiedag op;
- de werknemer haalt de werkzaamheden op een andere dag in;
- een verdeling waarbij bijvoorbeeld een halve dag voor rekening van de werkgever komt en een halve dag wordt opgenomen als verlof.
Conclusie: maatwerk en overleg
Er bestaat geen standaardoplossing die in alle situaties geldt. Maatwerk en overleg zijn cruciaal. Werkgevers doen er verstandig aan om per situatie te beoordelen wat redelijk is, rekening houdend met de verantwoordelijkheden van de werknemer, maar ook met goed werkgeverschap en de zorgplicht. Dat voorkomt escalatie en juridische discussies achteraf.
Heb je vragen of wil je meer informatie? Neem dan contact met ons op! Onze specialisten staan voor je klaar.
